ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ
Τρίτη, 23 Μάρτιος 2010 21:47    PDF Εκτύπωση E-mail
AddThis Social Bookmark Button

Η οστεοπόρωση είναι ασθένεια των οστών που συνδέεται, συνήθως, με την προχωρημένη ηλικία και περισσότερο με τις γυναίκες παρά με τους άντρες.
Όταν το άτομο πάσχει από οστεοπόρωση, η οστική πυκνότητα μειώνεται σε μεγάλο βαθμό με αποτέλεσμα τα οστά να γίνονται πιο εύθραυστα. Αυτή η ευθραυστότητα καθιστά τα οστά πιο επιρρεπή σε κατάγματα που, με τη σειρά τους, επιταχύνουν την διαδικασία της οστεοπόρωσης γιατί το άτομο ακινητοποιείται λόγω του κατάγματος.

 

 Η οστεοπόρωση διακρίνεται σε "φυσιολογική" και μη: Η "φυσιολογική" οστεοπόρωση συνδέεται με την ηλικία του ατόμου. Καθώς τα χρόνια "προχωρούν" αυξάνεται ο καταβολισμός των οστών σε σχέση με τον αναβολισμό (την δημιουργία δηλαδή καινούργιου ιστού των οστών) με αποτέλεσμα να χάνεται οστικός ιστός λόγω της μείωσης της χρησιμοποίησης του ασβεστίου. Η "μη φυσιολογική" οστεοπόρωση συναντιέται κυρίως σε γυναίκες που αθλούνται έντονα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες που πάσχουν από χρόνια αμηνόρροια παρουσιάζουν πολύ χαμηλότερη πυκνότητα οστικής μάζας από συνομήλικες τους που δεν ασκούνται, δεν έχουν αμηνόρροια κι έχουν ακριβώς τις ίδιες αναλογίες.
Το χαμηλό βάρος και τα χαμηλά ποσοστά λίπους θεωρούνται παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη οστεοπόρωσης στις νεαρές ηλικίες επειδή το επίπεδο των οιστρογόνων στο πλάσμα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το σωματικό βάρος και το ποσοστό λίπους. Με τη σειρά τους η ποσότητα των οργανικών αλάτων των οστών κι ειδικά του ασβεστίου σχετίζεται άμεσα με την ποσότητα των οιστρογόνων. Υψηλό ποσοστό οιστραδιόλης στο αίμα θεωρείται ευνοϊκός παράγοντας για τον αναβολισμό της οστικής μάζας και άρα αρνητικός παράγοντας για την ανάπτυξη της οστεοπόρωσης. Χαμηλά ποσοστά οιστραδιόλης παρουσιάζουν οι αθλήτριες μεγάλων αποστάσεων, οι αθλήτριες της ενοργάνου και ρυθμικής γυμναστικής καθώς και οι επαγγελματίες γυμνάστριες του αερόμπικ.

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΩΝ
Τα οιστρογόνα δρουν ανταγωνιστικά ως προς την παραθυρορμόνη. Η παραθυρορμόνη αυξάνει τον καταβολισμό ενώ τα οιστρογόνα αυξάνουν τον αναβολισμό των θρεπτικών στοιχείων των οστών.
Μείωση των οιστρογόνων συνεπάγεται "διάσπαση" των οργανικών στοιχείων των οστών όπως ο φώσφορος και το ασβέστιο.
Αύξηση των οιστρογόνων (μέσα στα φυσιολογικά όρια) αυξάνει την απορροφούμενη ποσότητα ασβεστίου από το εντερικό σύστημα με αποτέλεσμα την διοχέτευση μεγαλύτερης ποσότητάς του στα οστά.

ΕΚΛΕΚΤΙΚΗ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ
Αντίθετα με ό,τι συνήθως πιστεύεται, ο οργανισμός μπορεί να ανακατανέμει τα άλατα των οστών από περιοχές που δέχονται μικρή προπονητική επιβάρυνση σε περιοχές που δέχονται μεγαλύτερες, και κυρίως μέγιστες ή υπομέγιστες, επιβαρύνσεις. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό κι ως "εκλεκτική ανακατανομή", οφείλεται κυρίως στην δράση των ορμονών και στον τύπο της προπόνησης. Για παράδειγμα οι γυναίκες δρομείς έχουν αναλογικά μικρότερη οστεϊκή μάζα στη σπονδυλική στήλη και στα χέρια από ό,τι στα πόδια ενώ το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει στις κωπηλάτριες.
Όσοι/ες κάνουν βάρη έχουν σχετικά ισορροπημένη κατανομή (πάντα μιλώντας αναλογικά) ενώ όσοι/-ες κάνουν αεροβική έχουν σχετικά μεγαλύτερη κατανομή οργανικών αλάτων στα οστά των ποδιών κι ειδικά της κνήμης.

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗΣ
Εάν η οστική μάζα ελαττωθεί πριν την ηλικία της εμμηνόπαυσης ο κίνδυνος οστεοπόρωσης μεγιστοποιείται.

Όσες γυναίκες πάσχουν από χρόνια αμηνόρροια κινδυνεύουν περισσότερο από οστεοπόρωση.

Η μείωση της οστεϊκής μάζας λόγω αμηνόρροιας είναι μόνον ως ένα βαθμό αναστρέψιμη.

Οι υποθερμιδικές δίαιτες που βασίζονται σε εξτρεμισμούς και σε μειωμένη κατανάλωση θρεπτικών συστατικών, έχουν σαν αποτέλεσμα τη μείωση της λήψης ασβεστίου και συνεπακόλουθα της μείωση της οστεϊκής μάζας λόγω υποοιστρογονικού καθεστώτος.

Η άσκηση, όχι όμως η οποιαδήποτε άσκηση, μπορεί να μειώσει την εκφυλιστική μείωση της πυκνότητας των οστών.

Η άσκηση με βάρη διατηρεί την οστική πυκνότητα και δυναμώνει το σκελετό πολύ περισσότερο από όλα τα άλλα είδη άσκησης.

ΠΡΟΛΗΨΗ
Διατηρηθείτε σε σωστό σωματικό βάρος.
Μην κατεβάζετε πολύ χαμηλά το ποσοστό σωματικού λίπους.
Ακολουθείστε μια περιεκτική διατροφή πλούσια σε γαλακτομικά προϊόντα, πηγές ασβεστίου, βιταμίνες και μέταλλα. Κάντε τακτικά προπόνηση με βάρη.
Μην υπερπροπονείσθε.
Ο κίνδυνος δημιουργίας οστεοπόρωσης (ή οστεοπενίας – φτωχό περιεχόμενο των οστών σε μεταλλικά άλατα) μεγιστοποιείται όταν το άτομο λαμβάνει φάρμακα όπως η κορτιζόνη ή η θυροξίνη.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Οι γιατροί συστήνουν συνήθως την θεραπεία υποκατάστασης των οιστρογόνων (προσοχή!!! Μην συγχέετε τη «θεραπεία με αντισυλληπτικά» με την «θεραπεία υποκατάστασης οιστρογόνων»).
Η λήψη οιστρογόνων μπορεί να καθυστερήσει την διαδικασία καταβολισμού των οστών και να περιορίσει την οστεπόρωση  ΜΟΝΟΝ  εάν συνδυάζεται με τακτική άσκηση και σωστή διατροφή.

ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Σε περίπτωση οστεοπόρωσης, κι αναλόγως της έκτασης του προβλήματος, συστήνονται οι γυμναστικές δραστηριότητες «καθημερινής υφής» που γίνονται κάτω από συνθήκες διευκόλυνσης.

Ασκήσεις όπως το περπάτημα στο διάδρομο (φορώντας κατάλληλα παπούτσια), οι ελεύθερες ασκήσεις γυμναστικής (σε κάποιες περιπτώσεις και με αλτηράκια) και οι ασκήσεις μέσα στο νερό, θεωρείται ότι μπορούν να υποβοηθήσουν τα αποτελέσματα της ορμονικής θεραπείας, των λοιπών φαρμάκων και συμπληρωμάτων και της ειδικής διατροφής.
Σε κάθε περίπτωση οι γυμναστικές δραστηριότητες θα πρέπει να βασίζονται στις προηγούμενες δραστηριότητες του ατόμου, να έχουν σκοπό να του καλυτερεύσουν την ποιότητα της «καθημερινότητάς» του και να είναι πάντα κάτω από ιατρικό έλεγχο.